Rijnsburg op de kaart: van Bosatlas tot kaarthistoricus

De expositie Rijnsburg op de kaart is op zaterdag 10 oktober geopend, dit keer als nieuwe traditie op de zaterdagmorgen. Het moet toch de nodige moed hebben gevergd om een professionele kaarthistoricus uit te nodigen om deze expositie te openen. De expositiewerkgroep hoefde daarvoor echter niet ver te zoeken.

Marco van Egmond, die de expositie opende, is de zoon van de bekende Rijnsburgse kunstenaar Joop van Egmond, die jarenlang verbonden was aan het Genootschap Oud Rijnsburg. Marco was in zijn jeugd zelfs een tijdje suppoost in het museum. Voor hem was het dus min of meer een thuiswedstrijd.

Als kind verslond hij de Bosatlas. Hij maakte zelfs een kaart van het Gouden Regenplantsoen, waar hij destijds woonde. Die kaart zag er best aardig uit, maar dankzij zijn latere studies weet hij inmiddels dat er cartografisch weinig van klopte. Geen wonder dat hij uiteindelijk van kaarten zijn vak heeft gemaakt!

Een kaarthistoricus bestudeert kaarten die in het verleden zijn gemaakt. En dat blijkt een stuk ingewikkelder dan je misschien denkt. Hoe betrouwbaar is zo’n oude kaart eigenlijk? Marco liet zien hoe je historische kaarten kunt vergelijken met moderne kaarten, bijvoorbeeld door ze over elkaar heen te leggen. Dan wordt pas echt duidelijk hoeveel een oude kaart afwijkt van de werkelijkheid – of juist verrassend goed klopt.

Ook de afmetingen en onderlinge verhoudingen vertellen een verhaal. Kloppen de afstanden? Zijn de verhoudingen juist weergegeven? En hoe nauwkeurig was de maker eigenlijk te werk gegaan? Met voorbeelden van oude kaarten van Rijnsburg liet Marco zien dat sommige kaarten de vergelijking met onze moderne kaarten behoorlijk goed kunnen doorstaan.

En zo keek het publiek ineens met heel andere ogen naar kaarten die we misschien eerder alleen als historische plaatjes zouden bekijken. Want een kaart vertelt niet alleen hoe een dorp er vroeger uitzag, maar ook hoe iemand het dorp destijds zag en vastlegde.

Met de opening van Rijnsburg op de kaart is er weer een mooie reden om het museum binnen te stappen. En voor Marco van Egmond moet het een bijzondere ervaring zijn geweest om op deze plek terug te keren: ooit als jonge suppoost, nu als deskundige die zijn kennis over de geschiedenis van kaarten deelt.

Na afloop van de opening stortten de toehoorders zich opnieuw op de kaarten, maar nu met een hernieuwde blik. De toespraak van Marco had hun ogen geopend: een oude kaart bekijken is één ding, maar ontdekken wat er allemaal achter schuilgaat, maakt het pas echt interessant. Zelfs wie dacht de kaarten al goed te kennen, kon nog iets nieuws ontdekken.